اين مدل توافقي است ميان روانشناسان صفات، که پنج بعد يا عامل اصلي در توصيف همه صفات شخصيت وجود دارد. اين پنج بعد گسترده و دو قطبي «پنج عامل بزرگ[۱]» خوانده مي شوند و اين بزرگي نه به دليل عظمت آن ها، بلکه به دليل گستردگی و انتزاعي بودن آن هاست (پروين و جان، ۲۰۰۲، ترجمه جوادي و کديور، ۱۳۸۱)
اين مدل از سوي دو روانشناس ايالات متحده به نام کاستا و مک گري، در اواخر دهه ۸۰ ميلادي ارائه شد و در اوايل دهه ۹۰ مورد ارزيابي مجدد قرار گرفت. زير بناي اين نظريه در درجه اول کارهاي آيزنک بود. ماتيوز [۲] و ديري[۳] (۱۹۹۸) اشاره دارند که اين نظريه از جهاتي داراي پايه هاي منطق کلامي، و از زوايايی داراي زيربناي آماري است (کریمی، ۱۳۸۲).
پنج عامل اصلي يا بزرگ عبارتند از: روان آزرده خويي (N)، برونگرايي (E)، پذيرا بودن به تجربه (Q)، سازگاري (A) و مسئوليت پذيري (C). از بين اين عوامل، دو عامل برونگرايي و سازگاري به صفات شخصيتي داراي ماهيتي بين فردي است و عامل مسئوليت پذيري، صفات رفتاري هدف گرا و نيز کنترل تکانه ها به شکل جامعه پسند را در بر مي گيرد. عامل روان آزرده خويي به پايداري هيجاني در برابر گستره اي از هيجانات منفي مانند غم، تحريک پذيري، تنش عصبي و غيره مربوط مي شود. در نهايت عامل پذيرا بودن به تجارب به گستردگي، عمق و پيچيدگي وجوه فکري و تجربيات فرد مربوط است (عبدالله زاده، ۱۳۸۲).

برچسب:
نویسنده: پایان نامه روانشناسی